Demokratik yönetimlerin en önemli unsuru yönetenlerin seçimle iş başına gelmesidir. Seçim demokratik yönetimi sağlasa dahi seçimden sonraki işleyiş demokrasiyi gerçekleştirmede tek başına yeterli gelmemektedir.
Yönetimde demokrasinin bir çok unsuru vardır. Bunlardan birincisi idarenin karar alma mekanizmasının önceden belli bir prosedüre bağlanmasıdır. Bu prosedür sadece belli işlem türleri için değil tüm yönetsel işlemler için geçerli bir “genel idari usul “ olması yönetimde demokrasi için zorunludur. İdare, işlem ve eylemlerini yaparken uyması gereken usul kuralları genel bir yasada belirlenmeli ve herkes tarafından bilinmelidir. Yönetimde demokrasinin diğer bir unsuru ise bilgi edinme özgürlüğüdür.
4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu ile idare ile bireyler arasında iletişim sağlanmış, kamu tüzelkişisi ve gerçek kişiler her türlü kamu kurum ve kuruluşlarından sınırları ilgili yasada belirtilmiş istisnalar dışında her türlü bilgi ve belgeyi talep edebilme hakkına sahip kılınmışlardır.
Bilgi edinme kanununun kabul edilmiş olması hukuki ve siyasi bakımdan önemli bir gelişmedir.”Devletin hikmetinden sual sorulmaz “ anlayışına aksi bir bakışı vurgulayan bir uygulamadır.
Bilgiye ulaşma talebi talebinin reddi de mümkündür. Bunun başlıca nedenleri ;Devlet sırrı, ülkenin ekonomik çıkarları, istihbarat,idari soruşturma, adli soruşturma, özel hayatın gizliliği, ticari sır, kurum içi düzenlemeler, tavsiye ve mütalaa talepleri gibi konulara ilişkin bilgi ve belgeler bu hak kapsamında yer almayacaktır.
Yasanın 4. maddesine göre herkes bilgi edinme hakkına sahiptir. Türkiye’de ikamet eden yabancılar, Türkiye’de faaliyette bulunan yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle ve ya faaliyet alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde bu hükümden yararlanır.
Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükler saklıdır.
Kurum ve kuruluşlar BEHK’da yer alan istisnalar hariç her türlü bilgi ve ya belgeyi başvuranların yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin , süratli ve doğru sonuçlandırmak için gerekli idari ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bilgi edinme başvurusu, başvuru sahibinin genel şartları taşıyan bir dilekçeyle müracaat etmesi önkoşulu ile yapılabilir. Elektronik ortamda da bu başvuru yapılabilmektedir.
Bilgi edinme başvurusu, başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan ve ya görev gereği bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.
Kurum ve kuruluşlarca yayımlanmış veya yayın , broşür, ilan vb. yollarla kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu olamaz.
Kurum ve kuruluşlar kendilerine gelen talepleri 15 gün içerisinde incelemek ve değerlendirmek zorundadır.
Bilgi edinme istemi reddedilen kişi Bilgi Edinme ve Değerlendirme Kurulu’na başvuruda bulunabilir.
Bilgi edinme hakkı yasası demokratikleşme konusunda önemli bir ilerlemedir. Bireylere daha yakın bir yönetimi, halkın denetimine açıklığı, şeffaflığı sağlamanın yanı sıra, halkın devlete duyduğu güveni daha da artırıcı bir etki sağlamaktadır.
Demokratik devletlerde bilgi edinme özgürlüğü temel hak ve özgürlüğün kullanılması açısından önemli bir haktır.
Haberin olsun
